| |
Ergenlik, insanın yaşam döngüsü
içinde çok önemli bir dönemdir.
Büyüme ve görevini sonlandırma ve
büyüme sürecini başlatma zamanıdır. Bu dönem, 5-7
yıllık bir zaman periyoduna dağılmış olan duygusal,
zihinsel, fiziksel değişimlerin bir bileşimidir. Bu
dönemde ergen tedirgin, kuruntulu, güç beğenen,
çabuk tepki gösteren bir durumdadır. Oluşan bu
tepkiler, ergenin bozulmuş olan dengesinden ve bu
dengeyi yeniden kurma çabasından kaynaklanmaktadır.
Yeni güçlenmiş dürtülerle ortaya
çıkan kaygı, bireyselleşme çabaları, bunlara yönelik
geliştirilen savunmalar ve bunlar arasındaki
çatışmalar ergende, bir seri zıtlık içeren
davranışları da oluşturmaktadır. Bunlar, bencillik
ve yardımseverlik; uyum ve yalnızlık; neşe ve keder;
ciddiyet ve şakacılık; şiddetle aşık olma ve aniden
terk etme, boyun eğme ve incelik, tipik davranış
örnekleri arasındadır.
Ergenlik, ergenin yaşamında
bağımsızlıkların başladığı bir dönemdir. Bu dönemle
birlikte, ergen primer sevgi objeleri olan
anne-babadan ayrılmaya başlar. Serbest kalan libido
yeni objelere yönelir. Yeni dostluklar ve
benimsediği yeni modeller ortaya çıkar. Karşı cinse
ilgi artar.
Ergen, kendi ile çok ilgilidir. her
şeye karşı aşırı duyarlıdır, alıngandır. Bedensel ve
duygusal gelişimindeki ani değişiklikler, bu
özellikleri destekler.
Libidonun anne-babadan uzaklaşması
sonucunda, ergende boşluk ve yalnızlık hissi oluşur.
Ergenlik depresyonlarının temelini de bu durum
oluşturur. Ergen bu duygulanımlarıyla baş etmek için
savunmalar gerçekleştirir. Bu savunmalardan birisi,
grup fenomenidir. Ergen, hem çocukluk
yaşantılarının, hem de yetiştiği yaşantıların
dışındadır. Bu nedenle, kendi akran grupları içinde,
bağlılığa ve dayanışmaya önem verir. Onlardan ayrı
kalmaya korkar. Grup içinde, bağlılığa ve
dayanışmaya önem verir. Onlardan ayrı kalmaya
korkar. Grup içinde konuşma ve eğlenme biçimleri
tektir.
Diğer bir savunma mekanizması
entellektüalizasyondur. Bu dönemde ergenler, soyut
konuları düşünmeye ve tartışmaya gerek duyarlar. Bu
konulardaki düşünceler ve tartışmalar çoğu kez
fantezi ve gündüz rüyalarına dönüşür. Şiir, müzik ve
çeşitli sanat dallarına ilgi ve yaratıcılık söz
konusudur. Bunları kendini ifade etmek için
kullanır.
Ergen idealizmi, bu dönemde yaşanan
diğer mekanizmadır. Ergenler, idealize ettikleri
dinsel, politik, hümanistlik, etik ve sağlıkla
ilgili konularda kendilerine katı kurallar koyarlar
ve bunlara zorunlulukla uyarlar. Bu savunma
biçiminde ya dürtüler tamamen yasaklanır, ya da
tamamen özgür bir biçimde duyurulmak istenir.
Ergenlik döneminde meydana gelen
değişikliklerde, ergende oluşabilecek fiziksel,
psikolojik ve sosyal istekler ve gereksinimler
Garriso tarafından ayırt edilmiştir.
1- Sevgi istek ve gereksinimi.
2- Birine ait olma istek ve
gereksinimi.
3- Bağımsızlık istek ve gereksinimi.
4- Başarılı olma istek ve gereksinimi.
5- Takdir edilme istek ve gereksinimi.
6- Kendi gözünde, kendisinin bir değer
taşıdığını anlama istek ve gereksinimi.
7- Hayatı tüm olarak kavrayan bir
felsefe oluşturmak istek ve gereksinimi.
Mastersom ve arkadaşları ergenlik
döneminde yaşanabilecek psikiyatrik belirtileri
ortaya koymuştur.
1- Düşünce bozukluğu sendromu:
Şizofrenik septomatoloji.
2- Psikonevrotik sendromlar: Anksiyete,
artmış psikomotor aktivite, bedensel yakınmalar,
nesnel ve stüasyonel korkular.
3- Acting-out sendromu: Kalma, okuldan
kaçma, öfke krizler, negativizm, kızgınlık, fiziksel
saldırganlık, suçluluk, yalan söyleme, implus
kontrolü eksikliği.
4- Depresyon sendromu: Depresif
duygulanım, tekrarlı ağlamalar, intihar düşünce ve
girişimleri, patolojil suçlama, kendisine söylendiği
zaman işitmemek, işten kaçmak, olmayacak şeylere
gülmek, dalgın olmak, belirli korkuları olmak,
saplantılar, yapılan yanlışlara gereğinden fazla
üzüntü duymak.
5- Kendini seyrettirme belirtileri,
diğerleri ile itişmek, güçlü imiş gibi davranmak,
herkesin
dikkatini çekmeyi istemek, gereğinden çok nazik
olmak, insanın bilgisinin ya da yeteneğinin eksik
olabileceğini kabul etmemek, kendini göstermek v.b.
6- Zihinsel karışıklık belirtileri:
düşünce yoğunluğundan dolayı bir cümleden diğerine
geçmesi, soruları yanıtlamada ağırlık, düşüncelerde
takıntı, açık bir gerçek karşısında düşüncesini
değiştirmek istememesi, her şeye ilgisizlik v.b.
7- Antisosyal belirtiler: İlişkilerde
saldırganlık, başkalarını küçük düşürmek, küfürlü
konuşmalar, pornografik resimler göstermek,
otoriteye karşı şiddetli küskünlük, kurallara uymayı
istememek, sık yalan söylemek, okuldan kaçmak,
disipline karşı gelmek v.b.
Ergenlik döneminde yaşanabilecek bu
psikiyatrik belirtilerin varlığı veya yokluğu hem
sağlıklı hem psikolojik olabilir.
Bunların tümü süreç içinde bir bütün
olarak değerlendirilmelidir. Önemli olan ergende,
kararlı ve düzenli bir denge olmasıdır.
İzmir / 2 mayıs 200
Fazilet YAPICI
Rehber Öğretmen
|
|
